۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ - در مطالعه‌ای جدید که در مجلهٔ Scientific Reportsمنتشر شده است، پژوهشگران اثرات فعالیت بدنی را بر شاخص‌های سلامت در افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن یا در معرض خطر آن‌ها بررسی کردند. این تحقیق همچنین تفاوت نتایج را بر اساس نوع ورزش، نوع بیماری و منطقهٔ جغرافیایی مقایسه نمود. این پژوهش توسط دانشمندانی از دانشگاه‌های مختلف در چین (از جمله دانشگاه ورزش ووهان و دانشگاه گوانگشی) انجام شد.
پیشینه
بیماری‌های قلبی‌عروقی، سرطان، دیابت و بیماری‌های مزمن تنفسی از اصلی‌ترین علل مرگ‌ومیر در جهان هستند. تغییر سبک زندگی و افزایش بی‌تحرکی، حتی در میان جوانان، باعث افزایش نرخ ابتلا به این بیماری‌ها شده است. اگرچه فعالیت بدنی فواید بسیاری مانند بهبود آمادگی قلبی‌عروقی و سلامت روان دارد، اما هنوز دقیقاً مشخص نیست که کدام نوع ورزش برای کدام گروه از بیماران و کدام شاخص‌های سلامت مؤثرتر است. همچنین، تأثیر محیط‌های جغرافیایی و فرهنگی مختلف بر اثربخشی ورزش همچنان جای بحث دارد. برای رسیدن به توصیه‌های ورزشی استاندارد و علمی، نیاز به شواهد بیشتری داریم.
دربارهٔ این مطالعه
پژوهشگران با روش نظام‌مند (PRISMA)، مطالعات منتشرشده تا دسامبر ۲۰۲۳ را در پایگاه‌های داده‌ای نظیر PubMed و Google Scholarبررسی کردند. در این بررسی، تنها مطالعات کنترل‌شده‌ای وارد شدند که ورزش یا فعالیت بدنی را در ارتباط با بیماری‌های مزمن ارزیابی کرده و داده‌های کافی برای محاسبه، اثرات داشتند. بررسی‌ها توسط دو پژوهشگر به‌طور مستقل انجام و کیفیت روش‌شناسی مطالعات با ابزار استاندارد «کاکرین» سنجیده شد.
نتایج مطالعه
پس از غربالگری اولیه، ۴۸ مطالعه شامل ۹۳ برآورد از اثرات ورزش شناسایی شد. نتایج میان مطالعات متفاوت بود. به‌طور کلی، فعالیت بدنی فواید آماری معناداری داشت، اما به دلیل متفاوت بودن جهت بهبود در شاخص‌های مختلف (برخی با افزایش و برخی با کاهش)، تفسیر کلی آن دشوار بود. با این حال، بررسی هر شاخص به‌طور جداگانه اطلاعات دقیق‌تری ارائه داد.
نوع ورزش:ورزش هوازی تنها نوع ورزشی بود که در تحلیل اصلی، اثر تجمیعی معناداری نشان داد. نتایج مربوط به ورزش‌های مقاومتی (مانند کار با وزنه) و تمرینات ترکیبی (ترکیب هوازی و مقاومتی) قطعیت کمتری داشتند. در واقع، هیچ نوع ورزش خاصی برتری خود را نسبت به سایرین ثابت نکرد.
شاخص‌های سلامت:فعالیت بدنی به‌طور معناداری باعث بهبود فشار خون سیستولیک و دیاستولیک، ضربان قلب و حداکثر اکسیژن مصرفی (VO2max) که نشان‌دهنده آمادگی قلبی‌تنفسی است، شد. با این حال، تأثیر معناداری بر شاخص توده بدنی (BMI)، سلامت جسمانی و سلامت روان مشاهده نشد. همچنین در مورد کلسترول خون، یافته‌ها بسیار محدود بود و نمی‌توان اثر کلی ورزش را بر آن تعیین کرد.
نوع بیماری و منطقه:فعالیت بدنی در افراد مبتلا به فشار خون بالا و دیابت اثرات مثبتی داشت. در مورد بیماران قلبی‌عروقی، با وجود نیاز به بررسی بیشتر، اثر آماری معناداری مشاهده نشد. از نظر جغرافیایی، شواهد در آسیا، آمریکای شمالی و اروپا قوی‌تر بود، اما در مناطق دیگر (مانند آفریقا و آمریکای جنوبی) نتایج قطعی نبود.
تحلیل‌های حساسیت
تحلیل‌های تکمیلی نیز نتایج کلی را تأیید کردند. حتی زمانی که جهت بهبود در تمام شاخص‌ها یکسان‌سازی شد، همچنان فعالیت بدنی برتری داشت. با این حال، هنگامی که محققان مدل آماری را برای در نظر گرفتن چندین پیامد از یک مطالعه تغییر دادند، معناداریِ مربوط به نوع ورزش و منطقه جغرافیایی کاهش یافت.
نتیجه‌گیری
این فراتحلیل تأیید می‌کند که فعالیت بدنی رویکردی مفید برای مدیریت بسیاری از شاخص‌های سلامت به‌ویژه فشار خون، ضربان قلب و آمادگی قلبی‌تنفسی در بیماری‌های مزمن است. این فواید در افراد مبتلا به فشار خون بالا و دیابت کاملاً مشهود است، اما تأثیر قطعی بر بیماری‌های قلبی‌عروقی، شاخص توده بدنی و سلامت روان در این مطالعه ثابت نشد.
اگرچه ورزش هوازی در تحلیل‌ها نتایج روشن‌تری داشت، اما هیچ نوع ورزشی برتر از بقیه شناخته نشد. به دلیل تفاوت زیاد میان مطالعات، نتایج باید با احتیاط تفسیر شوند. محدودیت‌هایی نظیر محدود بودن زبان‌های بررسی‌شده، توزیع نامناسب مناطق جغرافیایی و عدم دسترسی به برخی از گزارش‌ها نیز در این مطالعه وجود داشت. برای تعیین دقیق نوع، مدت، شدت و تکرار مناسب ورزش، به مطالعات بزرگ‌تر و استانداردتر در جمعیت‌های متنوع نیاز است.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20261111/Exercise-benefits-people-with-chronic-disease-but-does-the-type-matter.aspx